Politieke context
Na 2016 werd de ruimte voor vakbonden in Turkije aanzienlijk kleiner. ILO heeft Turkije meerdere malen aangesproken op schendingen van Conventie 87 en 98.
FNV-activiteiten
FNV voert internationale publiciteitscampagnes voor vervolgde vakbondsleiders, ondersteunt rechtszaken via internationale netwerken en zet Europese importeurs aan tot ketenverantwoordelijkheid voor hun Turkse leveranciers. Via CSDDD-wetgeving worden Europese afnemers wettelijk verplicht arbeidsrechtrisico's bij leveranciers aan te pakken.
Naast individuele rechtsbijstand organiseert FNV solidariteitsverklaringen van Europese vakbondsfederaties gericht aan Turkse werkgevers en importeurs. Bedrijven die produceren voor de Europese markt worden aangesproken op hun verantwoordelijkheid voor arbeidsomstandigheden bij toeleveranciers.
De ILO-conventies 87 (vakbondsvrijheid) en 98 (collectief onderhandelen) zijn in Turkije geratificeerd maar worden in de praktijk beperkt gehandhaafd. FNV werkt samen met de Europese vakbondskoepel ETUC om de Europese Commissie te bewegen tot actievere monitoring in het kader van de EU-Turkije handelsrelatie.
Resultaten zijn moeilijk direct meetbaar vanwege de politieke gevoeligheid, maar de internationale aandacht heeft in een aantal gedocumenteerde gevallen bijgedragen aan betere behandeling van vakbondsactivisten in detentie en vlottere vrijlatingen.
Op langere termijn werkt FNV aan structurele verbetering van de Turkse arbeidswetgeving via lobbywerk bij de EU-instellingen. De EU-toetredingsonderhandelingen bieden een formeel kader om arbeidsrechten als toetredingscriterium te hanteren, ook al zijn die onderhandelingen momenteel bevroren.
FNV heeft documentatie opgebouwd van concrete schendingen in de Turkse productiesectoren, die wordt gedeeld met Europese importeurs en beleidsmakers. Dit vergroot de druk op Turkse werkgevers om arbeidsomstandigheden te verbeteren als voorwaarde voor toegang tot de Europese markt.
Sectorfocus en resultaten
FNV richt zich in het Turkije-traject specifiek op de textiel- en voedingssector, die sterk exportgericht zijn naar Europa. Vakbonden in deze sectoren staan onder druk: stakers worden ontslagen, vakbondsleden gemeld bij werkgevers, en organisatiepogingen actief gesaboteerd door werkgevers of via overheidsdruk.
Internationale publiciteitscampagnes voor vervolgde vakbondsleiders hebben in gedocumenteerde gevallen bijgedragen aan betere behandeling in detentie en kortere detentieperioden. FNV coördineert deze campagnes samen met IndustriALL Global Union en het Internationaal Verbond van Vakverenigingen (IVV/ITUC).
Op langere termijn is het doel de Turkse arbeidswetgeving te brengen in lijn met ILO-normen — een proces dat via EU-druk en internationale vakbondscoalitie wordt ondersteund. De EU-handelsrelatie met Turkije biedt hiervoor een formeel kader waarbij arbeidsrechten als voorwaarde kunnen worden gesteld.
FNV werkt samen met het ETUC (Europees Verbond van Vakverenigingen) aan een gecoördineerde Europese respons op de beperking van vakbondsvrijheid in Turkije. Concrete instrumenten: parlementaire vragen aan de Europese Commissie, briefings voor EU-raadsformaties over handel en arbeidsrechten, en agendering bij het ILO-comité van deskundigen.
De aanpak erkent dat structurele verbetering van vakbondsvrijheid in Turkije een langdurig traject vereist. Tussentijdse resultaten — vrijgelaten vakbondsleiders, ingetrokken aanklachten, verbeterde behandeling in detentie — zijn zichtbare mijlpalen die de effectiviteit van internationale solidariteit aantonen en de betrokkenheid van partners levend houden.