Achtergrond: de informele economie in India
India heeft een van de grootste informele arbeidsmarkten ter wereld. Meer dan 90 procent van de Indiase beroepsbevolking werkt zonder formeel contract, zonder sociale zekerheid en zonder de bescherming van een erkende vakbond. Vrouwen zijn daarin onevenredig vertegenwoordigd: als straatverkoopster, thuisnaaister, landarbeider of huishoudelijk medewerker.
De samenwerking
SEWA — de Self Employed Women's Association, opgericht in 1972 in Ahmedabad — telt meer dan twee miljoen leden. FNV werkt met SEWA aan sociale zekerheid, organisatierechten en financiële inclusie via SEWA Bank. Concrete resultaten: tienduizenden vrouwen met ziektekostenverzekering, meerdere deelstaten die SEWA erkennen als onderhandelingspartner.
SEWA heeft als vakbond een unieke positie: zij vertegenwoordigt leden die formeel buiten de arbeidswetgeving vallen — thuiswerkers, marktverkopers, dagloners. Via coöperatieve structuren en eigen financiële diensten geeft SEWA deze vrouwen toegang tot kapitaal en bescherming.
FNV heeft bijgedragen aan de versterking van SEWA's organisatiecapaciteit en internationale zichtbaarheid. De samenwerking richt zich op drie sporen: verbetering van sociale zekerheid, vergroting van financiële inclusie via spaarprogramma's, en versterking van collectieve onderhandelingsposities in kwetsbare sectoren.
De resultaten zijn meetbaar: duizenden leden ontvangen nu toegang tot zorgverzekering en pensioenspaarprogramma's. De ervaringen worden gedeeld met SEWA-gelieerde organisaties in andere Aziatische landen om de aanpak op te schalen.
COVID-19 en herstel
De COVID-19-pandemie trof SEWA-leden bijzonder hard: informele arbeiders verloren als eersten hun inkomen en kwamen niet in aanmerking voor formele steunmaatregelen. SEWA activeerde haar netwerk snel via haar coöperatiestructuren: voedselpakketten, geldfondsen en gezondheidsinformatie werden gedistribueerd aan honderdduizenden leden. De crisis liet zien hoe kwetsbaar informele arbeiders zijn en hoe waardevol vakbondsinfrastructuur als sociaal vangnet kan zijn.
Sindsdien heeft SEWA haar advocacy voor universele sociale zekerheid voor informele arbeiders geïntensiveerd — een thema dat FNV ook internationaal steunt in zijn lobbywerk bij de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO). De samenwerking tussen FNV en SEWA is daarmee verbreed: van directe projectondersteuning naar gezamenlijke beleidsbeïnvloeding bij internationale instellingen.
De ervaringen van SEWA in India worden gedeeld met vergelijkbare organisaties in andere Aziatische landen via het SEWA International-netwerk. FNV ondersteunt deze kennisuitwisseling als onderdeel van zijn strategie om vakbondsmodellen voor informele sectoren te verspreiden en te versterken in de regio.
De resultaten van de samenwerking met SEWA zijn ook relevant voor het bredere beleidsklimaat in India. SEWA heeft bijgedragen aan de politieke erkenning van thuiswerkers en zelfstandigen als categorie die recht heeft op sociale bescherming. Meerdere Indiase staten hebben wetgeving aangenomen die SEWA-inzichten incorporeert.
Voor FNV geldt de samenwerking met SEWA als een van de diepste en meest duurzame internationale vakbondspartnerschappen. De gezamenlijke aanpak — lokale organisatiekracht gecombineerd met internationale lobby en financiële ondersteuning — toont aan dat structurele verbetering van arbeidsomstandigheden in de informele sector mogelijk is wanneer alle niveaus van actie op elkaar zijn afgestemd.