Waarom organisatievrijheid?
ILO-conventies 87 en 98 vormen de basis van alle arbeidsrechten. Zonder vakbonden zijn werknemers individueel tegenover werkgevers en ontbreekt de tegenmacht om rechten af te dwingen.
Het traject
Een reeks internationale conferenties behandelde vakbondsstrategie onder autoritaire druk, internationale solidariteit en de rol van Europese afnemers. Uitkomsten: een Declaration on Freedom at Work (20+ landen), een toolkit voor vakbondsleiders en input voor ILO- en EP-beleidsdebatten.
Landen als Turkije, Bangladesh, Colombia en Cambodja stuurden vakbondsleiders die direct te maken hebben met intimidatie, ontslag of strafrechtelijke vervolging vanwege hun vakbondsactiviteiten. Het uitwisselen van concrete casussen en juridische strategieën bleek de meest effectieve vorm van ondersteuning.
De conferenties resulteerden in een gezamenlijke verklaring over minimumeisen voor vakbondsvrijheid, die door deelnemende organisaties is aangeboden aan nationale overheden en internationale instellingen zoals de ILO en de VN-Mensenrechtenraad.
FNV speelt in dit traject een faciliterende rol: het netwerk, de financiering en de diplomatieke kanalen worden beschikbaar gesteld aan organisaties die in hun eigen land onder druk staan. Het programma heeft bijgedragen aan de vrijlating van vakbondsleiders in meerdere landen na internationale campagnes.
FNV speelt in dit traject een faciliterende rol: het netwerk, de financiering en diplomatieke kanalen worden beschikbaar gesteld aan organisaties die in eigen land onder druk staan. Het programma heeft bijgedragen aan de vrijlating van vakbondsleiders in meerdere landen via gerichte internationale campagnes.
Het traject heeft eveneens bijgedragen aan de capaciteitsopbouw van kleinere vakbonden in landen waar internationale solidariteit eerder beperkt aanwezig was. Deelnemers rapporteerden sterker gevoel van legitimiteit en effectiviteit na deelname aan de gezamenlijke conferenties.
Actuele focus
Het Freedom at Work-traject richt zich in de huidige fase specifiek op landen waar vakbondsleiders strafrechtelijk worden vervolgd voor legitieme vakbondsactiviteiten. FNV en internationale partners monitoren actieve rechtszaken en coördineren internationale solidariteitsverklaringen die worden aangeboden aan betrokken regeringen en diplomatieke posten.
De koppeling met Europese handelsakkoorden geeft het traject een structurele hefboom: landen die exporteren naar de EU en tegelijk vakbondsvrijheid beperken, staan bloot aan druk via de handelsrelatie. FNV werkt samen met de Europese vakbondskoepel ETUC om deze koppeling systematisch in te zetten bij EU-onderhandelingen en het toezicht op handelsakkoorden.
De toolkit die uit de conferenties voortkwam, bevat juridische strategieën voor vakbondsleiders die te maken hebben met strafvervolging, en communicatiestrategieën voor internationale solidariteitscampagnes. De toolkit is beschikbaar in meerdere talen en wordt actief gebruikt door aangesloten organisaties in meer dan twintig landen.
Het Freedom at Work-traject illustreert hoe vakbondsvrijheid — formeel een nationaal beleidsdomein — via internationale normen, handelsakkoorden en solidariteitsnetwerken tot een wereldwijd gedeelde verantwoordelijkheid is geworden. FNV neemt daarin een actieve rol als facilitator van het internationale netwerk en als lobbypartner in Brussel en Genève.