Herstel, maar voor wie?
Nu de ergste golf van de coronapandemie lijkt te zijn geweken en economieën wereldwijd beginnen te herstellen, dringt zich een cruciale vraag op: voor wie is dit herstel? In rijke landen stromen overheidssteun en vaccinatieprogramma's toe; in de landen waar onze voedselproducten, kleding en andere goederen worden gemaakt, is het herstel fragmentarisch en ongelijk.
Aanbodketens onder stress
De pandemie legde de kwetsbaarheid van mondiale aanbodketens bloot. Havensluitingen, transportproblemen en plotse vraagschommelingen zorgden voor grote verstoringen. Maar achter deze logistieke crisis zat een menselijke: werknemers in productieland werden ontslagen zonder ontslagvergoeding, fabrieken sloten van de ene dag op de andere, en bestellingen werden door Europese inkoper geannuleerd zonder compensatie voor al geproduceerde goederen.
FNV-inzet: faire ketencontracten
FNV heeft de herstelperiode aangegrepen om opnieuw te pleiten voor faire ketencontracten — overeenkomsten die ook in crisissituaties voorspelbaarheid en bescherming bieden aan producenten en werknemers in het Globale Zuiden. Kernpunten: geen eenzijdige annulering van bestellingen zonder schadevergoeding, meerjarige leveranciersrelaties die investering in arbeidsomstandigheden mogelijk maken, en vakbondsrechten als expliciete inkoopeis.
IMVO-wetgeving in aantocht
Tegelijkertijd won de discussie over IMVO-wetgeving aan kracht. De Europese Commissie aankondigde plannen voor verplichte due diligence voor bedrijven — een signaal dat vrijwilligheid niet langer voldoende wordt geacht. FNV werkte actief mee aan de consultaties en pleitte voor een ambitieuze wetgeving die ook de rechten van vakbonden en werknemers expliciet verankert.
Rol van vakbonden bij herstel
FNV pleit voor het betrekken van vakbonden bij het ontwerp van herstelprogramma's in productielanden. Directe transfermechanismen — via vakbonden die noodhulp distribueren aan hun leden — zijn sneller en nauwkeuriger dan programma's die via overheidskanalen lopen in landen met beperkte overheidscapaciteit. Ervaringen van APVVU in India en CGTB in Honduras bevestigden dit tijdens de pandemie.