Van wetgeving naar praktijk
De Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) is aangenomen en de implementatietermijnen beginnen te lopen. Voor grote Europese ondernemingen — de eerste groep valt onder de wet per 2027 — is dit het moment om hun due diligence-processen op orde te brengen. FNV begeleidt zowel Nederlandse bedrijven als vakbonden in productielanden bij deze transitie.
Vakbonden als klachtentrechters
Een van de meest concrete aspecten van de CSDDD is de verplichting voor bedrijven om een toegankelijk klachtenmechanisme te bieden voor personen en organisaties in de keten. FNV heeft in de afgelopen maanden gewerkt aan capaciteitsopbouw bij partnerorganisaties in India, Honduras en Tanzania, zodat zij in staat zijn om effectief gebruik te maken van deze mechanismen. Dat vereist kennis van de wetgeving, vaardigheid in het documenteren van klachten en vertrouwen dat meldingen serieus worden genomen.
Eerste ervaringen
De eerste ervaringen met de nieuwe klachtenmechanismen zijn voorzichtig positief. Meerdere Nederlandse bedrijven hebben hun leveranciersauditprocessen aangepast om vakbondsinput expliciet mee te nemen. In de zaadsector zijn de eerste tripartiet overleggen gehouden waarbij leveranciers, vakbonden en inkoopbedrijven gezamenlijk de resultaten van de CSDDD-screenings bespraken.
Aandachtspunten
Tegelijkertijd zijn er zorgen. De CSDDD legt veel verantwoordelijkheid bij de bedrijven zelf om hun due diligence-processen in te richten, wat risico's meebrengt van 'compliance washing' — het voldoen aan de letter van de wet zonder wezenlijke verbetering voor werknemers. FNV pleit voor onafhankelijke verificatie en voor een centrale rol van vakbonden als controleurs van de effectiviteit van due diligence-processen.
Tijdlijn en reikwijdte
De CSDDD geldt per 2027 voor bedrijven met meer dan 5.000 werknemers en een jaaromzet boven 1,5 miljard euro; kleinere bedrijven volgen in 2028 en 2029. Voor de Nederlandse zaadveredelingssector — waar meerdere middelgrote bedrijven actief zijn — betekent dit dat zij nu moeten investeren in supply chain mapping, vakbondscontacten en klachtenmechanismen om tijdig compliant te zijn.